Montenegro heeft zich met een duidelijke meerderheid uitgesproken voor onafhankelijkheid. Daarmee komt een einde aan het Joegoslavische project dat de Zuid-Slaven overkoepelde sinds het einde van de Eerste Wereldoorlog en de val van Oostenrijk-Hongarije. Dat project kreeg het al serieus te verduren sinds de vreedzame uittredingen van Slovenië en Macedonië en de oorlogen in Kroatië en Bosnië-Hercegovina.

Direct worden natuurlijk conclusies getrokken door alle partijen. De ene ziet een parallel met Vlaanderen, de andere niet. Zo ziet Filip van Laenen absoluut geen vergelijk in Brussels Journal. Toegegeven: Vlaanderen is inderdaad de meerderheid, maar daar eindigt de terechte kritiek ook.

Van Laenen gaat er immers van uit dat het in Vlaanderen de politici zijn die België in stand houden en eenmaal die over gegaan zijn tot het uitschrijven van een referendum, ze de zaak even goed zelf kunnen splitsen. Ik hoop dat Van Laenen beseft dat dit niet waar is. Enerzijds wordt een deel van de Vlaamse politieke elite wel gerecupereerd door het Belgische regime. Hugo Schiltz en Wilfried Martens zijn goede voorbeelden hiervan. Maar anderzijds bestaat er bij de beleidsmakers wel een independentistische onderstroom. Zij zijn het die elke dag tot politieke akkoorden moeten komen en dat op uiterst inefficiënte manier moeten bewerkstelligen. De nood tot een makkelijkere besluitvorming dringt zich op en dus is secessie onvermijdelijk. Het is mijn intieme overtuiging dat bij een geheime stemming in het Vlaams parlement er een separatistische meerderheid zou zijn.

Waar die meerderheid niet is, is bij de Vlaamse bevolking. Er is brood en er zijn spelen, dus waarom zou die zich zorgen maken? Inefficiëntie is geen issue in onze ogen, in deze tijden van overvloed mag er verbrast worden. Angst voor het onbekende drijft ons naar het status quo, of toch naar geleidelijke verandering. Want die independentistische onderstroom die bij de politiek taboe is, is er ook bij de bevolking en die is ook taboe. Of die een meerderheid is, weet ik niet maar ik denk het niet. Dit geheel is inert en deze inertie is de grootste kracht die België in stand houdt: niet een saamhorigheidsgevoel, niet de monarchie, niet de voetbal.

Gelukkig geldt ook voor inertie niet alleen dat een lichaam dat in stilstand is in stilstand wil blijven, maar ook dat een lichaam dat in beweging is, in beweging wil blijven. En er beweegt wat de laatste tijd. In de Stemmenkampioen heeft al 51% van de mensen te kennen gegeven de resultaten van het Warandemanifest te onderschrijven en dus voor een Vlaamse staat in Europa te kiezen. Politici uit niet Vlaams-nationalistische partijen durven openlijk te zeggen dat ze separatist zijn. De koning kan op steeds minder steun rekenen van de Vlamingen en zijn minder begaafde zoon Filip nog minder. Het taboe is aan het verdwijnen.

Kleine impulsen als het referendum in Montenegro kunnen dit proces enkel maar versnellen. Alleszins is de oude belgicistische stelling dat de EU tegen independentisme is nu definitief ontkracht. Bovendien dient Montenegro nu als lichtend voorbeeld over hoe op democratische wijze onafhankelijkheid kan ontstaan. Vlaanderen staat op een kantelmoment: de balans dreigt over te slaan en de tijd begint rijp te worden voor een referendum te ijveren. Tegen de tijd dat we het kunnen afdwingen, zijn de geesten rijp genoeg.

Wat me het meeste stoort aan de opmerking van Van Laenen, die overigens voor de rest een good ol’ chap is, is dat die beslissing best door het Vlaams Parlement kan worden genomen. Als er iets toch wel kenmerkend is, is dat er al die tijd al boven de hoofden van de Nederlanders allerhande beslissingen werden genomen. De scheiding tussen Noord en Zuid was niet onze wens. De Franse annexatie was onze wens niet. Ook 1830 is door een kleine elite bewerkstelligt.

Het wordt tijd voor de Vlamingen om terug aan te knopen bij hun vroegere democratische tradities en eindelijk zelf eens kiezen in welke richting ze gaan.

En eenmaal dat inerte Vlaamse volk aan het bewegen is, kan het snel gaan. Wie zegt dat we niet nog verder bewegen naar Nederland toe.